(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

॥ శ్రీః ॥
13.64. అధ్యాయః 064
అథ దానధర్మపర్వ ॥ 1 ॥
Mahabharata - Anushaasana Parva - Chapter Topics
భీష్మేణ యుధిష్ఠిరంప్రతి నద్యాదితీర్థానాం తత్తన్నామవిశేషనిర్దేశేన తత్సేవనఫలప్రతిపాదకగౌతమాంగిరఃసంవాదానువాదః॥ 1 ॥
Mahabharata - Anushaasana Parva - Chapter Text

యుధిష్ఠిర ఉవాచ।

తీర్థానాం దర్శనం శ్రేయః స్నానం చ భరతర్షభ।
శ్రవణం చ మహాప్రాజ్ఞ శ్రోతుమిచ్ఛామి తత్త్వతః। 13-64-1(83976)
పృథివ్యాం యాని తీర్థాని పుణ్యాని భరతర్షభ।
వక్తుమర్హసి మే తాని శ్రోతాఽస్మి నియతం ప్రభో॥ 13-64-2(83977)
భీష్మ ఉవాచ। 13-64-3x(6989)
ఇమమంగిరసా ప్రోక్తం తీర్థవంశం మహాద్యుతే।
శ్రోతుమర్హసి భద్రం తే ప్రాప్స్యసే ధర్మముత్తమం॥ 13-64-3(83978)
తపోవనగతం విప్రమభిగంయ మహామునిం।
పప్రచ్ఛాంగిరసం ధీరం గౌతమః సంశితవ్రతః। 13-64-4(83979)
అస్తి మే భగవన్కశ్చిత్తీర్థేభ్యో ధర్మసంశయః।
తత్సర్వం శ్రోతుమిచ్ఛామి తన్మే శంస మహామునే॥ 13-64-5(83980)
ఉపస్పృశ్య ఫలం కిం స్యాత్తేషు తీర్థేషు వై మునే।
ప్రేత్యభావే మహాప్రాజ్ఞ తద్యథాఽస్తి తథా వద॥ 13-64-6(83981)
అంగిరా ఉవాచ। 13-64-7x(6990)
సప్తాహం చంద్రభాగాం వై వితస్తామూర్మిమాలినీం।
విగాహ్య వై నిరాహారో నిర్మలో మునివద్భవేత్॥ 13-64-7(83982)
కాశ్మీరమండలే నద్యో యాః పతంతి మహాస్వనం।
తా నదీః సింధుమాసాద్య శీలవాన్స్వర్గమాప్నుయాత్॥ 13-64-8(83983)
పుష్కరం చ ప్రభాసం చ నైమిషం సాగరోదకం।
దేవికామింద్రమార్గం చ స్వర్ణబిందుం విగాహ్య చ॥ 13-64-9(83984)
విబోధ్యతే విమానస్థః సోఽప్సరోభిరభిష్టుతః।
హిరణ్యబిందుమాలక్ష్య ప్రయతశ్చాభివాద్య చ॥ 13-64-10(83985)
కుశేశయే చ దేవత్వం ధూయతే తస్య కిల్బిషం।
ఇంద్రతోయాం సమాసాద్య గంధమాదనసన్నిధౌ॥ 13-64-11(83986)
కరతోయాం కురుంగే చ త్రిరాత్రోపోషితో నరః।
అశ్వమేధమవాప్నోతి విగాహ్య ప్రయతః శుచిః॥ 13-64-12(83987)
గంగాద్వారే కుశావర్తే బిల్వకే నీలపర్వతే।
తథా కనఖలే స్నాత్వా ధూతపాప్మా దివం వ్రజేత్॥ 13-64-13(83988)
అపాం హ్రద ఉపస్పృశ్య వాజిమేధఫలం లభేత్।
బ్రహ్మచారీ జితక్రోధః సత్యసంధస్త్వహింసకః॥ 13-64-14(83989)
యత్ర భాగీరథీ గంగా వహతే దిశముత్తరం।
మహేశ్వరస్య త్రిస్థానే యో నరస్త్వభిషిచ్యతే॥ 13-64-15(83990)
ఏకమాసం నిరాహారః స పశ్యతి హి దేవతాః।
సప్తగంగే త్రిగంగే చ ఇంద్రమార్గే చ తర్పయన్॥ 13-64-16(83991)
అర్థాన్వై లభతే భోక్తుం యో నరో జాయతే పునః।
మహాశ్రమ ఉపస్పృశ్య యోఽగ్నిహోత్రపరః శుచిః॥ 13-64-17(83992)
ఏకమాసం నిరాహారః సిద్ధిం మాసేన స వ్రజేత్।
మహాహ్రద ఉపస్పృశ్య భృగుతుంగే త్వలోలుపః॥ 13-64-18(83993)
త్రిరాత్రోపోషితో భూత్వా ముచ్యతే బ్రహ్మహత్యయా।
కన్యాకూప ఉపస్పృశ్య బలాకాయాం కృతోదకః॥ 13-64-19(83994)
దేవేషు లభతే కీర్తిం యశసా చ విరాజతే॥ 13-64-20(83995)
దేవికాయాముపస్పృశ్య తథా సుందరికాహ్రదే।
అశ్విన్యాం రూపవర్చస్కం ప్రేత్య వై లభతే నరః॥ 13-64-21(83996)
మహాగంగాముపస్పృశ్య కృత్తికాంగారకే తథా।
పక్షమేకం నిరాహారః స్వర్గమాప్నోతి నిర్మలః॥ 13-64-22(83997)
వైమానిక ఉపస్పృశ్య కింకిణీకాశ్రమే తథా।
నివాసేఽప్సరసాం దివ్యే కామచారీ మహీయతే॥ 13-64-23(83998)
కాలికాశ్రమమాసాద్య విపాశాయాం కృతోదకః।
బ్రహ్మచారీ జితక్రోధస్త్రిరాత్రం ముచ్యతే భవాత్॥ 13-64-24(83999)
ఆశ్రమే కృత్తికానాం తు స్నాత్వా యస్తర్పయేత్పితౄన్।
తోషయిత్వా మహాదేవం నిర్మలః స్వర్గమాప్నుయాత్॥ 13-64-25(84000)
మహాకూపముపస్పృశ్య త్రిరాత్రోపోషితః శుచిః।
త్రసానాం స్థావరాణాం చ ద్విపదానాం భయం త్యజేత్॥ 13-64-26(84001)
దేవదారువనే స్నాత్వా ధూతపాప్మా కృతోదకః।
దేవశబ్దమవాప్నోతి సప్తరాత్రోషితః శుచిః॥ 13-64-27(84002)
శరస్తంబే కుశస్తంబే ద్రోణశర్మపదే తథా।
అపాంప్రపతనాసేవీ సేవ్యతే సోప్సరోగణైః॥ 13-64-28(84003)
చిత్రకూటే జనస్థానే తథా మందాకినీజలే।
విగాహ్య వై నిరాహారో రాజలక్ష్ంయా నిషేవ్యతే॥ 13-64-29(84004)
శ్యామాయాస్త్వాశ్రమం గత్వా ఉషిత్వా చాభిషిచ్య చ।
ఏకపక్షం నిరాహారస్త్వంతర్ధానఫలం లభేత్॥ 13-64-30(84005)
కౌశికీం తు సమాసాద్య వాయుభక్షస్త్వలోలుపః।
ఏకవింశతిరాత్రేణ స్వర్గమారోహతే నరః॥ 13-64-31(84006)
మతంగవాప్యాం యః స్నాయాదేకరాత్రేణ సిధ్యతి।
విగాహతి హ్యనాలంబమంధకం వై సనాతనం॥ 13-64-32(84007)
నైమిషే స్వర్గతీర్థే చ ఉపస్పృశ్య జితేంద్రియః।
ఫలం పురుషమేధస్య లభేన్మాసం కృతోదకః॥ 13-64-33(84008)
గంగాహ్రద ఉపస్పృస్య తథా చైవోత్పలావనే।
అశ్వమేఘమవాప్నోతి తత్ర మాసం కృతోదకః॥ 13-64-34(84009)
గంగాయమునయోస్తీర్థే తథా కాలంజరే గిరౌ।
దశాశ్వమేధానాప్నోతి తత్ర మాసం కృతోదకః॥ 13-64-35(84010)
యష్టిహ్రద ఉపస్పృశ్య చాన్నదానాద్విశిష్యతే॥ 13-64-36(84011)
దశతీర్థసహస్రాణి తిస్రః కోట్యస్తథాఽపరాః।
సమాగచ్ఛంతి మాఘ్యాం తు ప్రయాగే భరతర్షభ॥ 13-64-37(84012)
మాఘమాసం ప్రయాగే తు నియతః సంశితవ్రతః।
స్నాత్వా తు భరతశ్రేష్ఠ నిర్మలః స్వర్గమాప్నుయాత్॥ 13-64-38(84013)
మరుద్గణ ఉపస్పృశ్య పితౄణామాశ్రమే శుచిః।
వైవస్వతస్య తీర్థే చ తీర్థభూతో భవేన్నరః॥ 13-64-39(84014)
తథా బ్రహ్మసరో గత్వా భాగీరథ్యాం కృతోదకః।
ఏకమాసం నిరాహారః సోమలోకమవాప్నుయాత్॥ 13-64-40(84015)
ఉత్పాతకే నరః స్నాత్వా అష్టావక్రే కృతోదకః।
ద్వాదశాహం నిరాహారో నరమేధఫలం లభేత్॥ 13-64-41(84016)
అశ్మపృష్ఠే గయాయాం చ నిరవిందే చ పర్వతే।
తృతీయాం క్రౌంచపద్యాం చ బ్రహ్మహత్యాం విశుధ్యతే 13-64-42(84017)
కలవింక ఉపస్పృశ్య విద్యాచ్చ బహుశో జలం।
అగ్నేః పురే నరః స్నాత్వా అగ్నికన్యాపురే వసేత్॥ 13-64-43(84018)
కరవీరపురే స్నాత్వా విశాలాయాం కృతోదకః।
దేవహ్రద ఉపస్పృశ్య బ్రహ్మభూతో విరాజతే॥ 13-64-44(84019)
పునరావర్తనందాం చ మహానందాం చ సేవ్య వై।
నందనే సేవ్యతే దాంతస్త్వప్సరోభిరహింసకః॥ 13-64-45(84020)
ఉర్వశీం కృత్తికాయోగే గత్వా చైవ సమాహితః।
లౌహిత్యే విధివత్స్నాత్వా పుండరీకఫలం లభేత్॥ 13-64-46(84021)
రామహ్రద ఉపస్పృశ్య విపాశాయాం కృతోదకః।
ద్వాదశాహం నిరాహారః కల్మషాద్విప్రముచ్యతే॥ 13-64-47(84022)
మహాహ్రద ఉపస్పృశ్య శుద్ధేన మనసా నరః।
ఏకమాసం నిరాహారో జమదగ్నిగతిం లభేత్॥ 13-64-48(84023)
వింధ్యే సంతాప్య చాత్మానం సత్యసంధస్త్వహింసకః।
వినయాత్తప ఆస్థాయ మాసేనైకేన సిధ్యతి॥ 13-64-49(84024)
`ముండే బ్రహ్మగవా చైవ నిరిచిం దేవపర్వతం।
దేవహ్రదముపస్పృశ్య బ్రహ్మభూతో విరాజతే।
కుమారపదమాస్థాయ మాసేనైకేన శుధ్యతి॥' 13-64-50(84025)
నర్మదాయాముపస్పృశ్య తతా శూర్పారకోదకే।
ఏకపక్షం నిరాహారో రాజపుత్రో విధీయతే॥ 13-64-51(84026)
జంబూమార్గే త్రిభిర్మాసైః సంయతః సుసమాహితః।
అహోరాత్రేణ చైకేన సిద్ధిం సమధిగచ్ఛతి॥ 13-64-52(84027)
కోకాముఖే విగాహ్యాథ గత్వా చాంజలికాశ్రమం।
శాకభక్షశ్చీరవాసాః కుమారీర్విందతే దశ॥ 13-64-53(84028)
వైవస్వతస్య సదనం న స గచ్ఛేత్కదాచన।
యస్య కన్యాహ్రద వాసో దేవలోకం స గచ్ఛతి॥ 13-64-54(84029)
ప్రభాసే త్వేకరాత్రేణ అమావాస్యాం మమాహితః।
సిద్ధ్యతే తు మహాబాహో యో నరో జాయతేఽమరః॥ 13-64-55(84030)
ఉజ్జానక ఉపస్పృస్య ఆర్ష్టిషేణస్య చాశ్రమే।
పింగాయాశ్చాశ్రమే స్నాత్వా సర్వపాపైః ప్రముచ్యతే॥ 13-64-56(84031)
కుల్యాయాం సముపస్పృశ్య జప్త్వా చైవాఘమర్షణం।
అశ్వమేధమవాప్నోతి త్రిరాత్రోపోషితో నరః॥ 13-64-57(84032)
పిండారక ఉపస్పృశ్య ఏకరాత్రోషితో నరః।
అగ్నిష్టోమమవాప్నోతి ప్రభాతాం శర్వరీం శుచిః॥ 13-64-58(84033)
తథా బ్రహ్మసరో గత్వా ధర్మారణ్యోపశోభితం।
పుండరీకమవాప్నోతి ఉపస్పృశ్య నరః శుచిః॥ 13-64-59(84034)
మైనాకే పర్వతే స్నాత్వా తథా సంధ్యాముపాస్య చ।
కామం జిత్వా చ వై మాసం సర్వయజ్ఞఫలం లభేత్॥ 13-64-60(84035)
కాలోదకం నందికుండం తథా చోత్తరమానసం।
అభ్యేత్య యోజనశతాద్భూణహా విప్రముచ్యతే॥ 13-64-61(84036)
నందీశ్వరస్య మూర్తి తు దృష్ట్వా ముచ్యేత కిల్బిషైః।
స్వర్గమార్గే నరః స్నాత్వా బ్రహ్మలోకం స గచ్ఛతి॥ 13-64-62(84037)
విఖ్యాతో హిమవాన్పుణ్యః శంకరశ్వశురో గిరిః।
ఆకరః సర్వరత్నానాం సిద్ధచారణసేవితః॥ 13-64-63(84038)
`దర్శనాద్గమనాత్పూతో భవేదనశనాదపి।'
శరీరముత్సృజేత్తత్ర విధిపూర్వమనాశకే॥ 13-64-64(84039)
అధ్రువం జీవితం జ్ఞాత్వా యో వై వేదాంతగో ద్విజః।
అభ్యర్చ్య దేవతాస్తత్ర నమస్కృత్య మునీంస్తథా। 13-64-65(84040)
తతః క్రోధం చ లోభం చ యో జిత్వా తీర్థమావసేత్।
న తేన కించిన్న ప్రాప్తం తీర్థాభిగమనాద్భవేత్॥ 13-64-66(84041)
యాన్యగంయాని తీర్థాని దుర్గాణి విషమాణి చ।
మనసా తాని గంయాని సర్వతీర్థసమీక్షయా॥ 13-64-67(84042)
ఇదం మేధ్యమిదం పుణ్యమిదం స్వర్గ్యమనుత్తమం।
ఇదం రహస్యం వేదానామాప్లావ్యం పావనం తథా॥ 13-64-68(84043)
ఇదం దద్యాద్ద్విజాతీనాం సాధోరాత్మహితస్య చ।
సుహృదాం చ జపేత్కర్ణే శిష్యస్యానుగతస్య చ। 13-64-69(84044)
దత్తవాన్గౌతమస్యైతదంగిరా వై మహాతపాః।
అంగిరాః సమనుజ్ఞాతః కాశ్యపేన చ ధీమతా॥ 13-64-70(84045)
మహర్షీణామిదం జప్యం పావనానాం తథోత్తమం।
జపంశ్చాభ్యుత్థితః శశ్వన్నిర్మలః స్వర్గమాప్నుయాత్॥ 13-64-71(84046)
ఇదం యశ్చాపి శృణుయాద్రహస్యం త్వంగిరోమతం।
ఉత్తమే చ కులే జన్మ లభేంజాతీశ్చ సంస్మరేత్॥ ॥ 13-64-72(84047)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే అనుసాసనపర్వణి దానధర్మపర్వణి చతుఃషష్టితమోఽధ్యాయః॥ 64 ॥

Mahabharata - Anushaasana Parva - Chapter Footnotes

7-64-3 తీర్థవంశం తీర్థసంఘం॥ 7-64-5 తీర్థేభ్యః తీర్థాన్యుద్దిశ్య॥ 7-64-6 ప్రేత్యభావే జన్మాంతరే॥ 7-64-7 మునివద్భవేత్ మునీనాం గతిం లభేతేత్యర్థః॥ 7-64-8 సింధుం సముద్రం పతంతీత్యన్వయః॥ 7-64-9 స్వర్గబిందుం విగాహ్యేతి థ.ధ. పాఠః॥ 7-64-21 రూపవర్చసోః సమాహారః రూపవర్చస్కం। వర్చస్తేజః॥ 7-64-26 త్రసానాం జంగమానాం॥ 7-64-30 అంతర్ధానఫలం గంధర్వాదిభోగం॥ 7-64-35 కాలాంజనే గిరావితి థ.ధ.పాఠః॥ 7-64-37 సమాగచ్ఛంత్యగావాస్యామితి థ.పాఠ॥ 7-64-43 ఉర్వశీం ఉర్వశీతీర్థం। కృత్తికాయోగే కార్తిక్యాం పౌర్ణమాస్యాం॥ 7-64-68 ఇదం తీర్థసేవనం। మేధ్యం యజ్ఞఫలప్రదం। పుణ్యం పాపఘ్నం॥ 7-64-70 సమనుజ్ఞాతః ప్రార్థితః। కాశ్యపేన ఏతద్విజ్ఞాతుకామేనేతి శేషః॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.